ప్రముఖ న్యాయకోవిదురాలు, భారత సంతతికి చెందిన నవనీతం నవీ పిళ్లైకి ప్రతిష్టాత్మక 2026 నోబెల్ శాంతి బహుమతి లభించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవ హక్కుల పరిరక్షణ, అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థ బలోపేతానికి ఆమె చేసిన విశేష సేవలకు గాను ఈ అత్యున్నత పురస్కారాన్ని ప్రకటించారు.
నార్వే రాజధాని ఓస్లోలో నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ చైర్మన్ జోర్గెన్ వాట్నే ఫ్రైడ్నెస్ శుక్రవారం ఈ చారిత్రక ప్రకటన చేశారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాంతి స్థాపన, అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడంలో నవీ పిళ్లై చూపిన తిరుగులేని అంకితభావానికి గుర్తింపుగా ఈ అరుదైన పురస్కారాన్ని అందజేస్తున్నట్లు కమిటీ వెల్లడించింది.
2008 నుంచి 2014 వరకు ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్గా పనిచేసిన పిళ్లై, ప్రపంచవ్యాప్తంగా బాధితుల గొంతుకగా నిలిచారు. మొత్తం 287 మంది ప్రముఖులు, సంస్థల నామినేషన్లను పరిశీలించిన అనంతరం కమిటీ ఆమెను విజేతగా ఎంపిక చేసింది.
నవీ పిళ్లై నేపథ్యం
దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్లో ఒక సాధారణ తమిళ మూలాలున్న భారతీయ కుటుంబంలో నవీ పిళ్లై జన్మించారు. ఆమె పూర్వీకులు శతాబ్దం క్రితం ఒప్పంద కూలీలుగా భారత్ నుంచి దక్షిణాఫ్రికాకు వలస వెళ్లారు. ఎన్నో ఆంక్షలు, పేదరికం మధ్య న్యాయ విద్యను అభ్యసించిన ఆమె, దక్షిణాఫ్రికా నాటల్ ప్రావిన్స్లో సొంత న్యాయవాద ప్రాక్టీస్ ప్రారంభించిన తొలి మహిళగా రికార్డు సృష్టించారు.
జాతివివక్ష వ్యతిరేక పోరాటంలో నెల్సన్ మండేలా సహా ఎందరో ఉద్యమకారుల తరఫున వాదించి, జైళ్లలో వారి హక్కుల కోసం రాజీలేని పోరాటం చేశారు. దక్షిణాఫ్రికా సుప్రీంకోర్టు తాత్కాలిక న్యాయమూర్తిగా నియమితులైన తొలి శ్వేతజాతీయేతర మహిళగానూ చరిత్రకెక్కారు.
అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు (ఐసీసీ) న్యాయమూర్తిగా, రువాండా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్ అధ్యక్షురాలిగా నవీ పిళ్లై అందించిన సేవలు అంతర్జాతీయ చట్టాల చరిత్రలో మైలురాళ్లుగా నిలిచాయి. యుద్ధ సమయాల్లో మహిళలపై జరిగే అత్యాచారాలను కేవలం నేరాలుగా కాకుండా మారణహోమం (జెనోసైడ్) కింద పరిగణించాలని ఆమె ఇచ్చిన తీర్పులు ప్రపంచ న్యాయ చరిత్రను మలుపు తిప్పాయి.
అంతర్జాతీయ వేదికలపై మానవ హక్కుల పరిరక్షణ కోసం రాజీలేని గళం విప్పిన నవీ పిళ్లైకి నోబెల్ పురస్కారం దక్కడం పట్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
